Rodzaje pamięci
Pamięć sensoryczna
Cechy charakterystyczne pamięci sensorycznej in. ultrakrótkiej, pamięci zmysłów, USTM:
- krótki czas trwania (do ok. 0,5 sek.),
- duża pojemność (magazynuje ok 99% nadchodzących informacji),
- umożliwia wydobycie maksimum potrzebnej informacji z nadchodzących bodźców,
- zlokalizowany jest w każdym zmyśle,
- przechowuje informacje bez zniekształceń i przetworzenia.
Pamięć sensoryczna to pamięć doznań wzrokowych, słuchowych...
Siedząc w kinie, postrzegamy sceny ciągłe o płynnym ruchu. W rzeczywistości jednak naszym oczom ukazuje się seria nieruchomych obrazów, oddzielonych krótkimi momentami ciemności. Aby widzieć obraz poruszający się w sposób ciągły, układ wzrokowy mózgu musi przechowywać informacje naniesione przez pojedynczą klatkę filmu tak długo, aż pojawi się następna. Odpowiedzialny za to magazyn pamięci wzrokowej jest jednym z całej serii systemów pamięci sensorycznych, nieodłącznie związanych z percepcją świata.
Oto jeszcze jeden przykład. Jeśli ktoś będzie obracał w koło puszkę z rozżarzonymi węgielkami uwiązaną na sznurku, w ciemności zobaczymy tylko świetliste koło. Widzimy cały, pełny okrąg. Uzyskanie takiej prędkości obrotowej, przy której pojawia się cały krąg, pozwoliło naukowcom ocenić trwałość wzrokowego magazynu pamięci sensorycznej. Wynosi ona około 0,1 sekundy. Dodajmy, że jest ona ważną częścią składową naszego systemu pamięciowego, ale można ją rozpatrywać jako część procesu postrzegania.
Analogiczny system pamięci sensorycznej występuje także w układzie słuchowym i mowy.
Pamięć krótkotrwała
Pamięć krótkotrwała - zwana inaczej pamięć świeżą, operacyjną, STM - przechowuje niewielkie ilości informacji przez krótki okres (kilka do kilkunastu sekund).
Ten rodzaj pamięci wykorzystywana jest do czasowego zapamiętywania zarówno informacji pobranych z pamięci długotrwałej jak i rezultatów procesów przetwarzania danych w mózgu (np. wyników obliczeń).
Kiedy potrzebujemy pamięci krótkotrwałej?
Przypuśćmy,
że uczeń w szkole otrzymuje zadanie do wykonania: pomnożyć w pamięci
np. 77 przez 8. Najpierw musi zapamiętać liczby, następnie pomnożyć je
i uzyskać wynik. Cale to działanie wymaga krótkotrwałego przechowywania
liczb, które trzeba precyzyjnie wydobyć w odpowiednim momencie. Po
wykonaniu działania nie jest już potrzebna informacja o tym, jak to
robiliśmy, prawdopodobnie o tym zapomnimy.
Do zrozumienia mowy i
wykonania działań arytmetycznych potrzebna jest zdolność czasowego
przechowywania informacji, aby móc wykonać różne operacje pomocnicze.
System ten (może należałoby powiedzieć: zestaw systemów) nazwano
pamięcią krótkotrwałą lub operacyjną.
Im lepiej funkcjonuje pamięć krótkotrwała, tym szybciej przyjmowane są i opracowywane informacje.
Pamięć dłudotrwała
Pamięć długotrwała (LTM) jest umysłowym fundamentem, umysłową bazą i uniwersalnym kluczem otwierającym „drzwi" do wyżej rozwiniętych procesów umysłowych, takich jak logiczne myślenie, tworzenie planów działania, rozwiązywanie problemów, myślenie twórcze.
Czy pamięć długotrwała jest jednorodnym systemem?
Odpowiedź
na to pytanie nadal nie jest jednoznaczna.
W latach siedemdziesiątych
kanadyjski psycholog Endel Tulvig dokonał rozróżnienia między dwoma
typami pamięci długotrwałej:
- pamięcią deklaratywną
- epizodyczną
- semantyczną
- pamięcią niedeklaratywną (proceduralną).
Pamięć epizodyczna dotyczy wydarzeń, jak np.: wizyta u lekarza w zeszłym tygodniu.
Pamięć semantyczna w zasadzie obejmuje wiedzę o świecie, np.: znajomość wzoru chemicznego, fizycznego, nazw geograficznych.
Zdolność pamiętania czegokolwiek jest wrodzonym, naturalnym stanem organizmu biologicznego.
Źródło: Kurs szybkiego czytania, Jolanta Jamruszkiewicz, Wydanie I, Katowice, Videograf II, 2003, ISBN 83-7183-215-X